1. CEPA: Cánh cửa thuế quan đã mở
CEPA Việt Nam – UAE được ký ngày 28/10/2024 và có hiệu lực từ ngày 03/02/2026. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam với một quốc gia Ả Rập. Theo các số liệu được Bộ Công Thương và báo chí công bố, UAE cam kết xóa bỏ thuế với 94,9% số dòng thuế cho hàng hóa Việt Nam, trong đó 74,2% được xóa ngay khi hiệp định có hiệu lực. Tính theo giá trị, 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang UAE sẽ được xóa thuế theo lộ trình 5, 10 hoặc 15 năm tùy nhóm hàng. Với nhiều mặt hàng nông sản, thực phẩm, thuế giảm từ 5% về 0%, tạo lợi thế giá rõ rệt so với đối thủ chưa có FTA với UAE.
Để hưởng ưu đãi, hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ theo Thông tư 24/2026/TT-BCT (hiệu lực từ 05/5/2026), kèm chứng nhận xuất xứ mẫu C/O UAE-VN. Với hàng không có xuất xứ thuần túy, tiêu chí chung là chuyển đổi mã số hàng hóa ở cấp 4 số (CTH) hoặc hàm lượng giá trị khu vực (RVC) tối thiểu 35% giá xuất xưởng. Thiếu C/O hợp lệ, lô hàng bị áp thuế MFN thông thường và mất toàn bộ lợi thế CEPA.
2. UAE: Không chỉ là thị trường, mà là “cửa ngõ” vùng Vịnh
Theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, UAE là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Trung Đông. Năm 2025, thương mại phi dầu mỏ của UAE đạt mức kỷ lục khoảng 1.030 tỷ USD, tăng 24,6%, trong đó tái xuất chiếm khoảng 267 tỷ USD. Con số này cho thấy vai trò trung chuyển của UAE tới các nước vùng Vịnh (GCC), châu Phi và Nam Á.
Đặc biệt, UAE chỉ tự sản xuất được khoảng 10–15% nhu cầu lương thực, phần còn lại phụ thuộc nhập khẩu. Đây là dư địa lớn cho rau quả, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản và thực phẩm chế biến của Việt Nam.
🔑 VÌ SAO UAE QUAN TRỌNG?
Thị trường nhập khẩu thực phẩm với nhu cầu ổn định quanh năm.
Trung tâm tái xuất: hàng vào được UAE có thể đi tiếp sang Ả Rập Xê-út, các nước GCC khác, châu Phi và Nam Á.
Bàn đạp cho FTA Việt Nam – GCC (VGFTA), hiệp định đang được chuẩn bị khởi động đàm phán, theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).
3. Thực trạng: Ưu đãi có, kết quả chưa tương xứng
Theo số liệu sơ bộ của Thương vụ Việt Nam tại UAE, 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả sang UAE chỉ đạt gần 35 triệu USD, giảm 41,88%; hạt điều giảm khoảng 70,7%, hồ tiêu giảm khoảng 50,2% so với cùng kỳ. Nguyên nhân được chỉ ra gồm xung đột khu vực làm tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, lịch tàu bị điều chỉnh và thời gian giao hàng kéo dài. Hàng Việt còn chịu cạnh tranh gay gắt từ Brazil, Indonesia và Trung Quốc.
Ở góc độ Halal, theo các số liệu được báo chí trong nước dẫn lại, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm Halal của Việt Nam mới đạt khoảng 700–900 triệu USD/năm, và chỉ khoảng 0,2% doanh nghiệp Việt có sản phẩm đạt chứng nhận Halal. Đây chính là “điểm nghẽn” khiến ưu đãi thuế từ CEPA chưa chuyển hóa thành đơn hàng.
4. Quy định Halal của UAE: Những điều bắt buộc phải biết
Hệ thống Halal của UAE do Bộ Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến (MoIAT) quản lý, dựa trên Nghị quyết Nội các số 10/2014 về Hệ thống kiểm soát sản phẩm Halal của UAE và bộ tiêu chuẩn UAE.S 2055-1 (tương thích GSO 2055-1 của vùng Vịnh). Nguyên tắc cốt lõi: sản phẩm và nguyên liệu phải có chứng nhận Halal do tổ chức chứng nhận đã đăng ký với MoIAT cấp. Các tổ chức này phải được công nhận năng lực bởi tổ chức công nhận được MoIAT chấp thuận, như Trung tâm Công nhận Quốc tế Emirates (EIAC).
- Thịt và gia cầm: bắt buộc có chứng nhận Halal hợp lệ cho từng lô hàng.
- Thực phẩm nói chung: theo Thương vụ Việt Nam tại UAE, thực phẩm không có chứng nhận Halal hợp lệ từ tổ chức được nước sở tại công nhận sẽ không được thông quan.
- Dấu Halal quốc gia UAE: do MoIAT cấp sau khi đánh giá sự phù hợp. Đây là dấu tự nguyện nhưng có giá trị thương mại cao trên kệ hàng.
⚠️ CẢNH BÁO: KIỂM TRA HIỆU LỰC ĐĂNG KÝ
Danh sách tổ chức chứng nhận đăng ký với MoIAT có ghi ngày hết hạn và được cập nhật liên tục. Một tổ chức có thể từng được chấp nhận nhưng đã hết hạn đăng ký. Trước mỗi hợp đồng, doanh nghiệp cần tra cứu trực tiếp mục “Registered Halal Certification Bodies” trên cổng thông tin MoIAT (moiat.gov.ae), kiểm tra tên tổ chức, phạm vi sản phẩm và trạng thái “Active”.
5. Hai “giấy thông hành”: So sánh nhanh
| Tiêu chí | C/O mẫu UAE-VN | Chứng nhận Halal |
|---|---|---|
| Mục đích | Hưởng thuế ưu đãi CEPA (0% hoặc theo lộ trình) | Được phép thông quan, lưu thông và bán tới người tiêu dùng Hồi giáo |
| Căn cứ | CEPA; Thông tư 24/2026/TT-BCT | Nghị quyết Nội các 10/2014; UAE.S 2055-1 |
| Cơ quan cấp | Cơ quan, tổ chức cấp C/O tại Việt Nam theo quy định của Bộ Công Thương | Tổ chức chứng nhận Halal đăng ký với MoIAT |
| Thiếu thì sao? | Chịu thuế MFN, mất lợi thế giá | Có thể bị từ chối thông quan |
Nguồn: HalalHub.vn tổng hợp. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản gốc trước khi thực hiện.
6. Lộ trình 6 bước cho doanh nghiệp xuất khẩu sang UAE
- Xác định mã HS và thuế suất CEPA của sản phẩm trong biểu thuế ưu đãi năm 2026 để tính lợi thế giá.
- Rà soát quy tắc xuất xứ theo Thông tư 24/2026/TT-BCT, tính tỷ lệ RVC hoặc kiểm tra tiêu chí chuyển đổi mã HS.
- Chọn tổ chức chứng nhận Halal đang có trạng thái “Active” trong danh sách của MoIAT, đúng phạm vi sản phẩm.
- Chuẩn hóa nhà máy và chuỗi cung ứng: hệ thống đảm bảo Halal, truy xuất nguyên liệu, ghi nhãn tiếng Ả Rập theo yêu cầu của UAE.
- Làm việc với nhà nhập khẩu UAE về đăng ký sản phẩm, nhãn mác và hồ sơ thông quan.
- Tính đủ chi phí logistics và rủi ro: bảo hiểm, lịch tàu, thời gian giao hàng trong bối cảnh khu vực nhiều biến động.
✅ GÓC NHÌN HALALHUB
CEPA giải bài toán thuế, chứng nhận Halal giải bài toán thị trường. Doanh nghiệp nào chuẩn bị đủ cả hai sớm sẽ có lợi thế kép khi FTA Việt Nam – GCC được đàm phán, vì UAE là cửa ngõ dẫn vào toàn bộ khu vực vùng Vịnh.
🛒 HALALHUB.VN – CỬA NGÕ ĐƯA HÀNG VIỆT VÀO THỊ TRƯỜNG HALAL TOÀN CẦU
Nhà nhập khẩu UAE và vùng Vịnh luôn tìm kiếm nhà cung cấp đã sẵn sàng chứng nhận và minh bạch hồ sơ.
Đăng ký gian hàng trên HalalHub.vn để giới thiệu sản phẩm, chứng nhận Halal và năng lực xuất khẩu tới người mua quốc tế. Đăng ký ngay tại https://halalhub.vn
Chú thích thuật ngữ
- CEPA (Comprehensive Economic Partnership Agreement): Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện, một dạng hiệp định thương mại tự do.
- C/O (Certificate of Origin): giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Mẫu UAE-VN dùng để hưởng ưu đãi thuế theo CEPA.
- Dòng thuế: một mã hàng hóa trong biểu thuế nhập khẩu.
- Thuế MFN (Most Favoured Nation): thuế suất thông thường áp dụng cho hàng từ các nước thành viên WTO, cao hơn thuế FTA.
- CTH (Change in Tariff Heading): tiêu chí xuất xứ dựa trên việc chuyển đổi mã HS ở cấp 4 số.
- RVC (Regional Value Content): hàm lượng giá trị khu vực, tỷ lệ giá trị được tạo ra trong các nước thành viên hiệp định.
- MoIAT (Ministry of Industry and Advanced Technology): Bộ Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến UAE, cơ quan quản lý hệ thống Halal.
- EIAC (Emirates International Accreditation Centre): Trung tâm Công nhận Quốc tế Emirates, đánh giá năng lực tổ chức chứng nhận.
- UAE.S 2055-1 / GSO 2055-1: tiêu chuẩn UAE / vùng Vịnh về yêu cầu chung đối với thực phẩm Halal.
- GCC (Gulf Cooperation Council): Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, gồm UAE, Ả Rập Xê-út, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain.
- VGFTA: Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – GCC (đang chuẩn bị đàm phán).
Nguồn tham khảo
- Tạp chí Kinh tế Tài chính – UAE mở cửa gần 95% dòng thuế: Rộng cửa cho hàng Việt vào thị trường 4 nghìn tỷ USD
- Tạp chí Kinh tế Tài chính – Cơ hội xuất khẩu các ngành hàng chủ lực sang Trung Đông
- Thời báo Tài chính Việt Nam – Bộ Công Thương ban hành quy tắc xuất xứ hàng hóa thực thi Hiệp định CEPA Việt Nam – UAE
- Báo Tin tức (TTXVN) – Tận dụng lợi thế CEPA, mở đường cho nông sản Việt vào UAE
- Trung tâm WTO – VCCI – Hóa giải ảnh hưởng xung đột Trung Đông, tận dụng đòn bẩy CEPA khẳng định vị thế tại thị trường UAE
- VOV – Thị trường Halal nghìn tỷ USD, xuất khẩu nông sản Việt mới đạt 700 triệu USD
- Báo Đầu tư – Xuất khẩu sản phẩm Halal mới đạt 700–900 triệu USD/năm, dư địa lớn cho doanh nghiệp
- MoIAT – Halal Program · Registered Halal Certification Bodies
Ảnh: Unsplash (giấy phép Unsplash). Đồ họa: HalalHub.vn.
